ODPOWIEDZIALNOśC CYWILNA ZA SZKODY WYRZąDZONE PRZEZ PSA

beti9 · Post autor: **beti9** » śr sie 30, 06 17:51 pm

Znalazłam w internecie pare przepisów. Może komuś się to przyda

I. ODPOWIEDZIALNOśC CYWILNA ZA SZKODY WYRZADZONE PRZEZ PSA Artykuł 431 kodeksu cywilnego (kc).

§ 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba, że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.

§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub, która się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeśli z oko- liczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego. Powyższe przepisy wymagają następującego komentarza:

1. Odpowiedzialność cywilna za psa spoczywa nie tylko na jego właścicielu, lecz również-szerzej -na każdej osobie, która psa chowa (niezależnie od tytułu prawnego), czyli sprawuj e nad nim bieżącą pieczę, lub, która się nim posługuje, choćby doraźnie.

2. Warunkiem odpowiedzialności jest istnienie winy, choć- by nieumyślnej, tzn., jeśli osobie sprawującej pieczę nad psem można, co najmniej postawić zarzut niedochowania należytej staranności przyjętej w sytuacjach danego rodzaju. Brak winy uwalnia całkowicie od odpowiedzialności, zaś stopień zawinienia wpływa bezpośrednio na stopień tej odpowiedzialności.

Zgodnie z przepisem art. 362 kc, jeśli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega stosownemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Jeśli zatem poszkodowany sam przyczynił się do powstania szkody, np. uwalniając lub drażniąc psa, to w tym zakresie właściciel jest wolny od odpowiedzialności.

3. Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających odpowiedzialność posiadacza psa jest rozdzielony: do poszkodowanego należy wykazanie rozmiarów szkody jak również faktu, że w tym rozmiarze została ona spowodowana przez psa. Istotny jest tu przepis art., 361. § 1 kc, zgodnie, z którym zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, ·Jeśli zatem ktoś skaleczony przez psa zaniedbał opatrzenia zranienia - nie może obarczać odpowiedzialnością za całość późniejszych negatywnych następstw posiadacza psa. Natomiast poszkodowany nie musi wykazywać, że zdarzenie, którego padł ofiarą, wyniknęło z winy posiadacza psa. Przepis art. 431 kc stwarza, bowiem domniemanie winy. To posiadacz, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności, musi wykazać brak swojej winy, a także brak winy osób, za które ponosi odpowiedzialność - np. małoletnich dzieci. Nie uwalnia przy tym od winy sam fakt, że pies, który wyrządził szkodę, uprzednio zabłąkał się lub uciekł. Musi ponadto zostać wykazane, że posiadacz psa dołożył wszelkiej staranności, aby tak się nie stało - np. pies został ukradziony. Od winy uwalnia udowodnienie, że zabłąkany pies zna- lazł się w pieczy kogoś innego. Jednak mimo braku winy posiadacza psa istnieje możliwość przypisania mu obowiązku wy- równania szkody, na podstawie tzw. zasady słuszności (§ 2 omawianego przepisu, art. 431 kc) - zwłaszcza, gdy przemawia za tym porównanie stanów majątkowych poszkodowanego i posiadacza psa.

4. Gdy szkoda wyniknęła nie z samoistnego zachowania psa, lecz w wyniku pokierowania nim przez człowieka (np.poszczucia), ten odpowiada za szkody nie na podstawie przepisu art., 431 kc, ale ogólnego przepisu art. 415 kc, który brzmi:, ·Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Działanie psa jest wówczas poczytywane za działanie bez- pośrednio samego człowieka.

5. Od odpowiedzialności wynikającej z przepisu art. 415 kc uwalnia działanie w stanie tzw. obrony koniecznej. Przepis art. 423 kc brzmi:

Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bez prawny zamach najakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten niejest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.

Aby jednak móc powoływać się na stan obrony koniecznej, wymienione w przepisie wymogi muszą wystąpić łącznie. Po pierwsze - musi zostać zaatakowane jakieś dobro (czyjekolwiek i jakiekolwiek). Nie wystarczy, zatem stan potencjalnego zagrożenia tego dobra. Po drugie musi mieć miejsce zamach, i to bezpośredni, a obrona musi być równoczesna z zamachem. Nie może go wyprzedzać ani też mieć charakteru działania odwetowego. Po trzecie - zamach musi być bezprawny. Wreszcie - po czwarte - obrona musi być konieczna, tzn. jedynie w rozmiarze współmiernym do napaści. Przekroczenie granic konieczności powoduje przywrócenie odpowiedzialności za szkodę. Nie wystąpienie choćby jednej z wymienionych przesłanek czyni obronę konieczną bezprawną Nie wyklucza to jednak uwzględnienia przez sąd w całości lub w części przyczynienia się poszkodowanego (art. 362 kc).

6. Również uwalnia od odpowiedzialności odszkodowawczej działanie w stanie tzw. wyższej konieczności. Przepis art. 424 kc brzmi:

Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu odwrócenia od siebie lub od innych nie- bezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeśli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.

Podobnie jak przy obronie koniecznej, również tu dla uniknięcia odpowiedzialności wymienione w przepisie przesłanki muszą wystąpić łącznie:

a) niebezpieczeństwo musi zagrażać bezpośrednio,

b) ratujący nie wywołał sam niebezpieczeństwa,

c) niebezpieczeństwa można było uniknąć jedynie przez wy- rządzenie szkody,

d) dobro ratowane jest oczywiście ważniejsze niż dobro naruszone - a zatem gradacja polega nie jedynie na oszacowaniu wartości materialnej, np. życie lub zdrowie jest cenniejsze niż mienie.

7. Przepisy o obronie koniecznej i stanie wyższej konieczności nie znajdują zastosowania w sytuacji, gdy pies podejmuje obronę czyjegoś dobra z własnej inicjatywy. Dotyczy ona, bo- wiem wyłącznie świadomego działania samego człowieka. Wydaje się jednak, że jeżeli na skutek samorzutnego działania psa granice obrony koniecznej nie zostały obiektywnie przekroczone, podstawą uniknięcia odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną napastnikowi jest przepis art. 362 kc (przyczynie- nie się poszkodowanego). Jeśli zaś pies wyrządza szkodę ratując czyjeś ważniejsze dobro, poszkodowany może żądać naprawienia tej szkody bezpośrednio od osoby, której dobro zostało uratowane, nie zaś od właściciela zwierzęcia. Zgodnie, bowiem z przepisem art. 438 kc:

Kto w celu odwrócenia grożącej drugiemu szkody albo w celu odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa przymusowo lub nawet dobrowolnie poniósł szkodę majątkową, może żądać na- prawienia poniesionych strat w odpowiednim w stosunku od osób, które z tego odniosły korzyść.

8. Poddanie psa tresurze nie zmienia przedstawionych reguł odpowiedzialności, może jednak mieć znaczenie ocenę. Posiadacz takiego psa musi mieć świadomość, że nabyte przez zwierzę umiejętności rozszerzają margines normalnych następstw działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła (art. 361. § 1 kc) - a zatem rozszerzają również rozmiar ewentualnej odpowiedzialności. Podwyższony również zostaj e w takim wypadku próg skuteczności w dozorze nad psem, a przez to trudniej wykazać brak winy za szkodę, zwłaszcza wyrządzoną na skutek uzewnętrznienia nabytych przez psa umiejętności.

9. Pewną modyfikację wskazanych tu reguł odpowiedzialności cywilnej wprowadzają przepisy prawa pracy. Jeśli mianowicie szkodę wyrządzi komuś pracownik przy wykonywaniu swoich obowiązków pracowniczych, za szkodę odpowiada jego pracodawca (art. 120. § 1 kodeksu pracy). Tak jest, np., gdy,,dozorca nie dopilnował psa, który jest w jego pieczy. Jeśli jednak szkodę wyrządził pracownik umyślnie (np. spuścił psa szczując go na kogoś), odpowiada on osobiście

a nie jego pracodawca (art. 122 kp.)

W odróżnieniu od kodeksu cywilnego, brak w kodeksie karnym osobnego przepisu o odpowiedzialności za zwierzęta. Odpowiedzialność ta opiera się, zatem na przepisach rozdziału XXI kodeksu karnego (Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu).

W praktyce mogą znaleźć zastosowanie następujące przepisy: artykuły 155, 156, 157. § 1 I 3, 158. § 2 I 3, 159, 160 i 163.

Art. 155. § 1. Kto: ·1) pozbawia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia albo

2) powoduje inne ciężkie kalectwo, ciężką chorobę nieuleczalną lub długotrwałą, chorobę zazwyczaj zagrażającą życiu, trwałą chorobę psychiczną, trwałą, całkowitą lub znaczną nie- zdolność do pracy w zawodzie albo trwałe poważne zeszpecenia lub zniekształcenie ciała,

podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 2. Jeżeli sprawca nieumyślnie powoduje ciężkie uszkodzenie ciała lub ciężki rozstrój zdrowia,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Art.156. § I. Kto powoduje inne niż określone w art. 155 uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia człowieka,

podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.

§ 2. Jeżeli czyn określony w § 1 nie spowodował naruszenia czynności narządu ciała na czas powyżej siedmiu dni, sprawca

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 3. Jeżeli sprawca nieumyślnie powoduje uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności lub grzywny.

§ 4. ściganie czynu określonego w § 2 oraz czynu określonego, w § 3,jeżeli naruszenie czynności narządu ciała nie trwało dłużej niż siedem dni, odbywa się z oskarżenia prywatnego.

Art., 157. § 1. Jeżeli następstwem czynu określonego w art. 156. § 1 jest śmierć człowieka, sprawca

podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Art. 158. § 2. Jeżeli następstwem bójki lub pobicia jest ciężkie uszkodzenie ciała lub ciężki rozstrój zdrowia, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 3. Jeżeli następstwem bójki lub pobicia jest śmierć człowieka, sprawca,

podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od roku.

Art. 159. Kto, biorąc udział w bójce lub pobiciu człowieka, używa broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego narzędzia,

podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.

Art. 160. § 1. Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli sprawca ma obowiązek troszczenia się o osobę narażoną na niebezpieczeństwo,

podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.

§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie,

podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności lub grzywny.

Art. 163. § 1. Kto osobę, względem, której ma obowiązek troszczenia się, pozostawia w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia,

podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.

§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,

podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności lub grzywny.

A oto komentarz do cytowanych przepisów.

1. Podstawą odpowiedzialności karnej jest wyłącznie wina - umyślna lub nieumyślna.

Zgodnie z art. 7. § 1 kodeksu karnego przestępstwo umyślne zachodzi wtedy, gdy sprawca ma zamiar popełnienia czynu zabronionego, to jest, gdy chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia na to się godzi. Z winy umyślnej można z wymienionych popełnić przestępstwa, z art. 155. § 1, 156.§1i2,159,160.§1I2,163.§1.

Natomiast przestępstwo nieumyślne zachodzi zarówno wtedy, gdy sprawca możliwości popełnienia czynu zabronionego przewiduje, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że tego uniknie, jak i wtedy, gdy możliwości takiej nie przewiduje, choć powinien i może przewidzieć (art. 7. § 2). Z wymienionych - z winy nieumyślnej można popełnić przestępstwo z art. 155. § 2, 156.§3,160.§3I163.§2.

Wreszcie wśród wymienionych istnieją również przestępstwa, które w zasadzie popełniane są z winy umyślnej, jednak skutek, który powoduje podwyższoną karalność, popełniony jest nieumyślnie, lecz zawiniony-z winy nieumyślnej. Są to przestępstwa z art. 157. § 1 i 158. § 2 i 3.

2. Kodeks karny nie definiuje pojęcia niebezpiecznego narzędzia. Broń palna albo nóż są jedynie przykładem. Należy, zatem przypuszczać, że posłużenie się w bójce lub pobiciu psem; którego agresją można kierować, a w szczególności psem szkolonym, będzie przez sąd karny uznane za posłużenie się niebezpiecznym narzędziem.

3. Podobnie jak w prawie cywilnym, od odpowiedzialności karnej uwalnia działanie w stanie wyższej konieczności lub obrony koniecznej.Artykuł 22 kk. brzmi:

§ 1. Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro społeczne lub jakiekolwiek dobro jednostki.

§ 2. Działa w obronie koniecznej w szczególności ten, kto występuje w celu przywrócenia spokoju publicznego, chociaż- by to nie wynikało z obowiązku służbowego.

§ 3. W razie przekroczenia granic obrony koniecznej, w szczególności, gdy sprawca zastosował sposób obrony niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wy- mierzenia.

Kodeks karny nieco inaczej niż prawo cywilne ujmuje pojęcie stanu wyższej konieczności. Artykuł 23 kk brzmi:

§ 1. Nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru społecznemu lub jakiemukolwiek dobru jednostki, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone nie przedstawia wartości oczywiście większej niż dobro ratowane.

§ 2. W razie przekroczenia granic wyższej konieczności sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się, gdy sprawca poświęca dobro, które ma szczególny obowiązek chronić nawet z na- rażeniem się na niebezpieczeństwo osobiste.

Różnica w stosunku do unormowania zawartego w kodeksie cywilnym polega na innym ujęciu porównania dobra ratowanego i dobra poświęcanego. Ponadto brak warunku uprzedniego nie spowodowania niebezpieczeństwa przez ratującego.

Kodeks wykroczeń zawiera kilka przepisów dotyczących obchodzenia się ze zwierzętami.

Art. 62 § 1. Kto znęca się nad zwierzęciem, a w szczególności, kto bije zwierzę w sposób szczególnie bolesny, używa do pracy zwierzę chore lub przeciąża je nadmiernym ładunkiem lub zadaje zwierzęciu cierpienia fizyczne,

podlega karze aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany.

Art. 77. Kto nie zachowuje zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia,

podlega karze grzywny lub karze nagany.

Art. 78. Kto przez drażnienie albo płoszenie doprowadza zwierzę do tego, że staje się niebezpieczne, podlega karze grzywny albo karze nagany. Z powyższych przepisów wynika, że obchodzenie się z psem w sposób mogący spowodować wyrządzenie przezeń szkody nie tylko obniża czy nawet eliminuje odpowiedzialność cywilną i karną posiadacza psa wobec osoby postępującej z psem niewłaściwie, ale wręcz może spowodować prawną –karno – administracyjną odpowiedzialność takiej osoby.

§ 2. W razie przekroczenia granic wyższej konieczności sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.

§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się, gdy sprawca poświęca dobro, które ma szczególny obowiązek chronić nawet z na- rażeniem się na niebezpieczeństwo osobiste.

Różnica w stosunku do unormowania zawartego w kodeksie cywilnym polega na innym ujęciu porównania dobra ratowanego i dobra poświęcanego. Ponadto brak warunku uprzedniego nie spowodowania niebezpieczeństwa przez ratującego.

beti9 · Post autor: **beti9** » śr sie 30, 06 17:58 pm

a ustawa ma już kilka nowelizacji a tu chyba najbardziej aktualna:

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu uchwały Senatu

U S T A W A

z dnia 22 kwietnia 2005 r.

o zmianie ustawy o ochronie zwierząt

Art. 1.

W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003 r. Nr

106, poz. 1002, z 2004 r. Nr 69, poz. 625, Nr 92, poz. 880 i Nr 96, poz. 959

oraz z 2005 r. Nr 33, poz. 289) wprowadza się następujące zmiany:

1) po art. 9 dodaje się art. 9a w brzmieniu:

"Art. 9a. 1. Posiadacz psa jest obowiązany do zapewnienia nadzoru nad

psem. Nadzór nad psem polega na kontroli jego zachowania w celu

zapewnienia bezpieczeństwa osób lub zwierząt.

2. Posiadacz psa utrzymujący go na terenie nieruchomości gruntowej,

której jest posiadaczem, w przypadku gdy pies nie jest trzymany na

uwięzi, jest obowiązany ogrodzić tę nieruchomość lub jej część w

sposób uniemożliwiający wydostanie się psa poza ogrodzenie i

oznaczyć ją w widocznym miejscu tabliczką ostrzegającą przed psem.

3. W miejscach publicznych na terenie miasta psa prowadzi się na

smyczy lub w kagańcu, a psa rasy uznawanej za agresywną albo psa w

typie tej rasy - na smyczy i w kagańcu.

4. Rada gminy o statusie miasta lub w której znajduje się miejscowość

o statusie miasta może określić, w drodze uchwały, miejsca publiczne

na terenie miasta, w których można psy prowadzić bez smyczy lub bez

kagańca.";

2) w art. 10:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Prowadzenie hodowli lub utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną

albo psa w typie tej rasy, wymaga zezwolenia wójta (burmistrza,

prezydenta miasta) właściwego ze względu na planowane miejsce

prowadzenia hodowli lub utrzymywania psa, wydawanego na wniosek osoby

zamierzającej prowadzić taką hodowlę lub utrzymywać takiego psa.",

b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu:

"1a. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane osobie, która:

1) jest pełnoletnia;

2) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo popełnione z

winy umyślnej;

3) posiada nienaganną opinię wydaną przez komendanta powiatowego

(miejskiego) Policji, a w przypadku obywateli państw należących do

Europejskiego Obszaru Gospodarczego - opinię wydaną przez inny

odpowiedni organ właściwy ze względu na jej miejsce zamieszkania;

4) posiada orzeczenie wydane przez upoważnionych lekarza i psychologa

stwierdzające, że nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust.

1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z

2004 r. Nr 52, poz. 525 i Nr 96, poz. 959);

5) jest w stanie zapewnić nadzór nad psem.

1b. W zakresie kwalifikacji psychologów upoważnionych do przeprowadzania

badań, o których mowa w ust. 1a pkt 4, warunków i trybu uzyskiwania i

utraty uprawnień przez psychologów do przeprowadzania tych badań,

zakresu badań, trybu odwoływania się od orzeczeń psychologicznych,

sposobu postępowania z dokumentacją badań, a także opłat za badania,

stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące badań psychologicznych osób

ubiegających się o wydanie pozwolenia na broń.",

c) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

"2. Zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, nie wydaje się, a wydane cofa się,

jeżeli osoba ubiegająca się o zezwolenie nie spełnia warunków

określonych w ust. 1a.",

d) po ust. 2 dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu:

"2a. W razie cofnięcia zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, albo odmowy

jego wydania, posiadacz psa rasy uznawanej za agresywną albo psa w

typie tej rasy jest obowiązany, w terminie 30 dni od dnia, w którym

decyzja o cofnięciu zezwolenia albo o odmowie wydania zezwolenia stała

się ostateczna, wyzbyć się zwierzęcia, w szczególności poprzez:

1) zbycie psa osobie posiadającej zezwolenie, o którym mowa w ust. 1,

albo

2) przekazanie psa państwowej lub komunalnej jednostce organizacyjnej,

które mogą utrzymywać takie zwierzęta, albo

3) przekazanie psa do schroniska dla zwierząt.

2b. Samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznaje odwołanie od decyzji, o

których mowa w ust. 2a, w terminie 7 dni.";

3) po art. 10 dodaje się art. 10a-10d w brzmieniu:

"Art. 10a. 1. Posiadacz psa rasy uznawanej za agresywną albo psa w typie

tej rasy jest obowiązany poddać psa szkoleniu na posłuszeństwo

przed ukończeniem przez psa 18 miesięcy życia.

2. Szkolenie prowadzą organizacje społeczne zrzeszające właścicieli

psów, przedsiębiorcy lub wyspecjalizowane jednostki organizacyjne

służb ustawowo powołanych do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku

publicznego, a take organizacje społeczne, ktrych statutowym celem

działania jest ochrona zwierząt.

3. Osoba szkoląca psa na posłuszeństwo jest obowiązana spełniać

warunki określone w art. 10 ust. 1a.

4. Organizacje społeczne, przedsiębiorcy oraz jednostki organizacyjne,

o których mowa w ust. 2, są obowiązane sprawdzić, czy osoby szkolące

psa na posłuszeństwo spełniają warunki określone w art. 10 ust. 1a.

Art. 10b. W przypadku przemijającej niemożności sprawowania przez

posiadacza opieki nad psem rasy uznawanej za agresywną albo psem w

typie tej rasy, trwającej nie dłużej niż przez 6 miesięcy, pieczę

nad psem można powierzyć osobie nieposiadającej zezwolenia, o którym

mowa w art. 10 ust. 1, jeżeli osoba ta pozostaje z posiadaczem tego

psa we wspólnym gospodarstwie domowym. Pieczy nad psem rasy

uznawanej za agresywną albo psem w typie tej rasy nie można

powierzyć małoletniemu.

Art. 10c. 1. Posiadacz psa rasy uznawanej za agresywną albo psa w typie

tej rasy jest obowiązany do zawarcia umowy ubezpieczenia

odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez psa.

2. Osoba sprawująca pieczę nad psem rasy uznawanej za agresywną albo

psem w typie tej rasy jest obowiązana na żądanie Policji, straży

gminnej lub upoważnionego pracownika urzędu gminy, okazać dokument

potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia, o której mowa w ust. 1.

3. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu

opinii Związku Kynologicznego w Polsce oraz Polskiej Izby

Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres

obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 1, termin

powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną,

biorąc w szczególności pod uwagę konieczność zapewnienia pełnej

ochrony poszkodowanych.

Art. 10d. Przepisów art. 10-10c nie stosuje się do psów wykorzystywanych do

celów specjalnych. Do psów wykorzystywanych do celów specjalnych

przez jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji,

Stray Granicznej i innych formacji podległych ministrowi właściwemu

do spraw wewnętrznych, słub kontroli celnej i ratownictwa nie

stosuje się take przepisw art. 9a.";

4) w art. 34a ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Inspekcja Weterynaryjna sprawuje nadzór nad przestrzeganiem przepisów

o ochronie zwierząt, z wyjątkiem przepisów dotyczących nadzoru nad psem,

zezwoleń na hodowlę lub utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną

albo psa w typie tej rasy, szkoleń psów oraz obowiązku zawarcia umowy

ubezpieczenia, o którym mowa w art. 10c ust. 1.";

5) w art. 37:

a) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

"1a. Kto narusza obowiązki, o których mowa w art. 9a ust. 1-3, podlega

karze grzywny.",

b) ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:

"3. W razie ukarania za wykroczenie, o którym mowa w ust. 1 lub 1a, można

orzec przepadek narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia

wykroczenia oraz przedmiotów z niego pochodzących, jak również można

orzec przepadek zwierzęcia.

4. W razie ukarania za wykroczenie, o którym mowa w ust. 1 lub 1a, można

orzec nawiązkę w wysokości 1 000 zł na cel związany z ochroną

zwierząt.";

6) art. 37a otrzymuje brzmienie:

"Art. 37a. 1. Kto prowadzi hodowlę lub utrzymuje psa rasy uznawanej za

agresywną albo psa w typie tej rasy bez wymaganego zezwolenia albo

po jego cofnięciu nie wykonuje obowiązku wyzbycia się zwierzęcia,

o którym mowa w art. 10 ust. 2a,

podlega karze aresztu lub grzywny.

2. Kto narusza obowiązek, o którym mowa w art. 10a ust. 1, lub nie

spełnia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art.

10c ust. 1,

podlega karze grzywny.

3. Kto prowadzi szkolenie psa na posłuszeństwo nie spełniając warunków

określonych w art. 10 ust. 1a,

podlega karze grzywny.

4. W razie ukarania za wykroczenie, o którym mowa w ust. 1 lub 2,

można orzec przepadek zwierzęcia.".

Art. 2.

1. Posiadacz psa, który do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy uzyskał

zezwolenie na prowadzenie hodowli lub utrzymywanie psa rasy uznawanej za

agresywną, jest obowiązany w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie

niniejszej ustawy przedłożyć organowi, który wydał zezwolenie, orzeczenie, o

którym mowa w art. 10 ust. 1a pkt 4 ustawy określonej w art. 1, w brzmieniu

nadanym niniejszą ustawą.

2. W razie nieprzedstawienia orzeczenia, o którym mowa w ust. 1, zezwolenie

cofa się. W takim przypadku stosuje się art. 10 ust. 2a ustawy, o której mowa

w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 3.

1. Posiadacz psa w typie rasy uznawanej za agresywną jest obowiązany wystąpić

do właściwego organu z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1

ustawy określonej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w terminie

6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

2. Posiadacz psa rasy uznawanej za agresywną albo psa w typie tej rasy, jeżeli

w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pies ukończył 12 miesięcy życia, a

nie ukończył 18 miesięcy życia, jest obowiązany poddać takiego psa szkoleniu

na posłuszeństwo, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy określonej w art. 1,

w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w

życie niniejszej ustawy.

3. Posiadacz psa rasy uznawanej za agresywną albo psa w typie tej rasy jest

obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, o której

mowa w art. 10c ust. 1 ustawy określonej w art. 1, w brzmieniu nadanym

niniejszą ustawą, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej

ustawy.

Art. 4.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

kasia&goro · Post autor: **kasia&goro** » śr sie 30, 06 19:05 pm

beti jesli chodzi o wrocław to ta ustawa się niestety zmieniła. Podawałam nową tu na forum.

beti9 · Post autor: **beti9** » śr sie 30, 06 19:47 pm

kasia&goro wszystkie ustawy dotyczace roznych miast usunełam jest juz taki temat

Mari · Post autor: **Mari** » pn lut 12, 07 21:49 pm

kasia&goro pisze:</s>beti jesli chodzi o wrocław to ta ustawa się niestety zmieniła. Podawałam nową tu na forum.

</QUOTE>
ustawa o ochronie zwierząt obowiązuje na terytorium całej RP, nie w poszczególnych miastach
tekst jednolity:
USTAWA z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. (Dz. U. z dnia 23 września 1997 r.)
<LIST><s>

</s><LI>Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.
2. W sprawach nie uregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy.
3. Organy administracji publicznej podejmują działania na rzecz ochrony zwierząt, współdziałając w tym zakresie z odpowiednimi instytucjami i organizacjami krajowymi i międzynarodowymi.
Art. 2. Ustawa reguluje postępowanie ze zwierzętami:
1) domowymi,
2) gospodarskimi,
3) wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych,
4) używanymi do doświadczeń,
5) utrzymywanymi w ogrodach zoologicznych,
6) wolno żyjącymi (dzikimi),
7) obcymi faunie rodzimej.
Art. 3. W celu realizacji przepisów ustawy właściwe organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego współdziałają z samorządem lekarsko-weterynaryjnym, Państwową Inspekcją Weterynaryjną oraz z innymi instytucjami i organizacjami społecznymi, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
Art. 4. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) doświadczeniu na zwierzęciu - rozumie się przez to wykorzystanie zwierzęcia do celów naukowych lub dydaktycznych, mogące u niego spowodować uszkodzenia ciała lub inne zaburzenia zdrowotne, w tym ból, cierpienie, lęk, z wyjątkiem znakowania zwierząt,
2) humanitarnym traktowaniu zwierząt - rozumie się przez to traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę,
3) konieczności bezzwłocznego uśmiercenia - rozumie się przez to obiektywny stan rzeczy stwierdzony, w miarę możliwości, przez lekarza weterynarii, polegający na tym, że zwierzę może dalej żyć jedynie cierpiąc i znosząc ból, a moralnym obowiązkiem człowieka staje się skrócenie cierpień zwierzęcia,
4) menażerii objazdowej - rozumie się przez to podmiot gospodarczy prowadzący działalność w zakresie organizowania obwoźnych wystaw zwierząt,
5) metodach alternatywnych w zakresie przeprowadzania doświadczeń - rozumie się przez to nowoczesne metody badawcze, nie wymagające przeprowadzania doświadczeń na żywym zwierzęciu,
6) ogłuszaniu zwierzęcia - rozumie się przez to metodę profesjonalnego całkowitego wyłączenia świadomości zwierzęcia, trwającego aż do jego śmierci,
7) okrutnych metodach w chowie i hodowli zwierząt - rozumie się przez to działania lub zaniechania człowieka prowadzące w sposób oczywisty do zmian patologicznych w organizmie zwierzęcia (somatycznych lub psychicznych), zwłaszcza w postaci skutków znoszenia dotkliwego bólu, przymuszania do określonego zachowania się (uległości) głodem, pragnieniem, działaniem prądu elektrycznego (z wyjątkiem używania pastuchów elektrycznych, treserów oraz urządzeń elektrycznych służących do przepędu zwierząt) bądź innymi zabiegami tego rodzaju, w szczególności karmienie i pojenie zwierząt przemocą,
okrutnym traktowaniu - rozumie się przez to wymienione w ustawie przypadki znęcania się nad zwierzętami oraz inne postępowanie właściciela bądź innej osoby, prowadzące do skutków porównywalnych ze skutkami znęcania się,
9) pielęgnacji - rozumie się przez to wszystkie aspekty relacji pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka zasoby materialne i niematerialne, aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w którym najlepiej ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka,
10) przeciążaniu zwierząt - rozumie się przez to zmuszanie do nadmiernego wysiłku energetycznego, nie odpowiadającego możliwościom kondycyjnym zwierzęcia ze względu na jego stan fizyczny i zdrowotny,
11) rażącym zaniedbaniu - rozumie się przez to drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nie leczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie,
12) szczególnym okrucieństwie zabijającego zwierzę - rozumie się przez to przedsiębranie przez sprawcę działań charakteryzujących się drastycznością form i metod zadawania śmierci, a zwłaszcza zadawanie śmierci w sposób wyszukany lub powolny, obliczony z premedytacją na zwiększenie rozmiaru cierpień i czasu ich trwania,
13) ubojni - rozumie się przez to każdy zakład pozostający pod państwową kontrolą sanitarną i weterynaryjną, przeznaczony do wykonywania uboju zwierząt,
14) uwięzi - rozumie się przez to wszelkie urządzenia mechaniczne krępujące swobodę ruchów zwierzęcia, w zakresie możliwości przemieszczania się ponad ustalony zakres, jak też niektóre urządzenia do kierowania ruchami zwierzęcia w sposób zamierzony przez człowieka,
15) właściwych warunkach bytowania - rozumie się przez to zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku,
16) zwierzętach bezdomnych - rozumie się przez to zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały,
17) zwierzętach domowych - rozumie się przez to zwierzęta tradycyjnie przebywające wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka w charakterze jego towarzysza,
18) zwierzętach gospodarskich - rozumie się przez to zwierzęta utrzymywane w celach hodowlanych i produkcyjnych,
19) zwierzętach laboratoryjnych - rozumie się przez to zwierzęta utrzymywane specjalnie w celu wykorzystania w doświadczeniach naukowych, w szczególności myszy, szczury, świnki morskie, chomiki syryjskie (złote), króliki, psy, koty, przepiórki, w miejscach zatwierdzonych lub zarejestrowanych przez odpowiedni organ władzy,
20) zwierzętach wykorzystywanych do celów specjalnych - rozumie się przez to zwierzęta, których profesjonalna tresura oraz używanie odbywa się na podstawie odrębnych przepisów, regulujących szczegółowe zasady działania jednostek Polskich Sił Zbrojnych, Policji, Straży Granicznej i innych formacji podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, służb kontroli celnej, ratownictwa oraz regulujących zasady szkolenia i wykorzystania psów - przewodników osób ociemniałych.
Art. 5. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania.
Art. 6. 1. Nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione.
2. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:
1) umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, nie stanowiące dozwolonego prawem zabiegu lub doświadczenia na zwierzęciu,
2) doświadczenia na zwierzętach powodujące cierpienie, przeprowadzone z naruszeniem przepisów ustawy,
3) umyślne używanie do pracy lub w celach sportowych albo rozrywkowych zwierząt chorych, w tym rannych lub kulawych, albo zmuszanie ich do czynności mogących spowodować ból,
4) bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn,
5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nie odpowiadającymi ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego biegu,
6) transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na targowiska, przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i stres,
7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć,
dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nie posiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu można było zapobiec,
9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt,
10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji,
11) porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje,
12) stosowanie okrutnych metod w chowie i hodowli zwierząt,
13) przeprowadzanie na zwierzętach testów środków higienicznych i kosmetycznych powodujących cierpienie, jeżeli znane są odpowiednie metody alternatywne.
Art. 7. 1. Zwierzę, które jest rażąco zaniedbywane lub okrutnie traktowane, może być odebrane, czasowo lub na stałe, właścicielowi bądź innej utrzymującej je osobie, na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) podjętej z urzędu lub na wniosek organu Policji, lekarza weterynarii albo inspektora Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważnionego przedstawiciela innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania i przekazane do schroniska dla zwierząt albo pod opiekę innej osoby lub instytucji.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.
3. W przypadkach nie cierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant, a także inspektor Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważniony przedstawiciel innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania może odebrać mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.
5. Do należności z tytułu kosztów określonych w ust. 4 stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
6. Jeżeli zwierzę zostało odebrane z powodu rażącego zaniedbywania go lub okrutnego traktowania przez właściciela lub przez inną osobę za przyzwoleniem właściciela, z dniem uprawomocnienia się decyzji o odebraniu wygasa jego prawo własności do tego zwierzęcia i staje się ono własnością gminy. W takim przypadku wójt (burmistrz, prezydent miasta) rozporządza zwierzęciem stosownie do okoliczności, w szczególności oddaje je do schroniska, sprzedaje lub nieodpłatnie przekazuje na własność odpowiedniej osobie albo instytucji.
Art. 8. 1. Programy nauczania i wychowania szkolnego we wszystkich typach szkół powinny uwzględniać problematykę ochrony zwierząt oraz tworzenie szkolnych organizacji przyjaciół zwierząt.
2. Minister Edukacji Narodowej, w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, ustala podstawy programowe nauczania w zakresie problematyki, o której mowa w ust. 1.
3. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jest obowiązany do przygotowania programu zmierzającego do upowszechniania znajomości przepisów ustawy wśród rolników.
4. Wojewodowie są obowiązani realizować program, o którym mowa w ust. 3, poprzez ośrodki doradztwa rolniczego.
Rozdział 2
Zwierzęta domowe
Art. 9. 1. Kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego, umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.
2. Uwięź, na której jest trzymane zwierzę, nie może powodować u niego urazów ani cierpień oraz musi mu zapewnić możliwość niezbędnego ruchu.
Art. 10. 1. Utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną wymaga zezwolenia właściwego organu gminy.
2. Wykaz ras psów, o których mowa w ust. 1, oraz warunki wydawania zezwoleń określi, w drodze rozporządzenia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po zasięgnięciu opinii Związku Kynologicznego w Polsce.
Art. 11. 1. Zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin.
2. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, zasady i warunki wyłapywania bezdomnych zwierząt.
3. Wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z nimi może odbywać się wyłącznie na mocy uchwały właściwej rady gminy, podjętej po uzgodnieniu z państwowym lekarzem weterynarii działającym na podstawie odrębnych przepisów oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania.
4. Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne o podobnym statutowym celu działania mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w tym celu prowadzić schroniska dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami samorządu terytorialnego.
Rozdział 3
Zwierzęta gospodarskie
Art. 12. 1. Kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany do zapewnienia im opieki i właściwych warunków bytowania.
2. Warunki chowu i hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów i uszkodzeń ciała lub innych cierpień.
3. Zabrania się podawania zwierzętom w karmie hormonów wzrostu.
4. Zabrania się tuczu gęsi i kaczek na stłuszczone wątroby.
5. Obsada zwierząt ponad ustalone normy powierzchni dla danego gatunku, wieku i stanu fizjologicznego jest zabroniona.
6. Zabrania się importu zwierząt i produktów zwierzęcych uzyskanych w wyniku chowu lub hodowli z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy.
7. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich.
Art. 13. 1. Wprowadzenie dotychczas nie stosowanej technologii chowu zwierząt wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, stwierdzającego, że spełnia ona wymogi określone ustawą.
2. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Art. 14. 1. Sposób i warunki używania zwierząt do pracy nie mogą stwarzać nieuzasadnionego zagrożenia dla ich życia i zdrowia ani zadawać im cierpienia.
2. Zabrania się w szczególności:
1) przeciążania zwierząt,
2) używania do pracy zwierząt chorych lub niedożywionych,
3) używania uprzęży, wędzideł, rzędów wierzchowych, juków, podków, pojazdów lub narzędzi mogących, ze względu na zły stan techniczny lub niewłaściwą konstrukcję, spowodować obrażenia ciała lub śmierć zwierzęcia,
4) używania do popędzania zwierząt przedmiotów lub narzędzi, które mogą spowodować okaleczenie zwierzęcia,
5) zmuszania do wyczerpującego kłusu lub galopu zwierząt ciągnących ładunek,
6) używania do zrywki drewna koni poniżej piątego roku życia.
3. Osoba wykorzystująca zwierzęta do pracy ma obowiązek zapewnić im, w ciągu każdej doby, wypoczynek dla regeneracji sił, właściwy dla danego gatunku.
Rozdział 4
Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych
Art. 15. 1. Warunki występów, treningów i tresury oraz metody postępowania ze zwierzętami wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych nie mogą zagrażać ich życiu i zdrowiu ani powodować cierpienia.
2. Warunki występów zwierząt, o których mowa w ust. 1, muszą być określone w scenariuszu lub odpowiednim programie, zatwierdzonym przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje.
3. Zabrania się stosowania wobec zwierząt farmakologicznych i mechanicznych metod i środków dopingujących.
4. Zwierzęta, o których mowa w ust. 1, powinny mieć zapewniony właściwy wypoczynek. Zabrania się w szczególności wykorzystywania tych zwierząt bezpośrednio po transporcie, bez regeneracji wypoczynkowo-ruchowej.
5. Zwierzętom, o których mowa w ust. 1, należy zapewnić opiekę lekarsko-weterynaryjną.
6. Minister Kultury i Sztuki w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb przyznawania uprawnień osobom odpowiedzialnym za przestrzeganie warunków, o których mowa w ust. 2.
Art. 16. Zabrania się wykorzystywania zwierząt w widowiskach i sportach noszących znamiona okrucieństwa, w szczególności zabrania się organizowania walk z udziałem byków, psów, kogutów.
Art. 17. 1. Do tresury i pokazów dla celów widowiskowo-rozrywkowych mogą być wykorzystywane tylko zwierzęta urodzone i wychowane w niewoli i tylko takie, którym mogą być zapewnione warunki egzystencji stosowne do potrzeb danego gatunku.
2. Tresura zwierząt dla celów widowiskowo-rozrywkowych i obronnych może być prowadzona tylko przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe, w sposób nie powodujący cierpienia zwierzęcia.
3. Nie wolno prowadzić tresury zwierząt wyłącznie w celu zwiększenia ich agresywności.
4. Zabrania się zmuszania zwierząt do wykonywania czynności, które powodują ból lub są sprzeczne z ich naturą.
5. Zabrania się działalności menażerii objazdowych.
6. Zabrania się propagowania lub upowszechniania drastycznych scen zabijania, zadawania cierpienia lub innej przemocy, ze strony człowieka, której ofiarami są zwierzęta, chyba że sceny te mają na celu napiętnowanie okrutnego zachowania wobec zwierząt.
7. Do zwierząt, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 9.
8. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt wykorzystywanych do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych.
9. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb i szczegółowe warunki nadawania uprawnień osobom, o których mowa w ust. 2.
Art. 18. 1. Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych mogą być przetrzymywane, hodowane i prezentowane jedynie w stadninach, cyrkach lub bazach cyrkowych oraz w miejscach przeznaczonych dla zwierząt wykorzystywanych do celów specjalnych, pod nadzorem państwowej służby weterynaryjnej.
2. Przetrzymywanie, hodowla lub prezentacja zwierząt, o których mowa w ust. 1, musi być wykonywana w sposób gwarantujący bezpieczeństwo ludzi i zwierząt.
Rozdział 5
Zwierzęta w ogrodach zoologicznych
Art. 19. 1. W ogrodach zoologicznych utrzymuje się tylko zwierzęta urodzone i wychowane w niewoli, a inne zwierzęta jedynie wtedy, gdy wymaga tego dobro osobnika, populacji lub gatunku oraz cele dydaktyczne.
2. Do ogrodów zoologicznych sprowadza się tylko te zwierzęta, którym ogród zoologiczny może zapewnić warunki egzystencji stosowne do potrzeb danego gatunku.
3. Nie należy doprowadzać do rozmnażania zwierząt, których potomstwu nie zapewni się właściwej egzystencji.
4. Utworzenie nowego ogrodu zoologicznego wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
Art. 20. Zabrania się utrzymywania i hodowli poza ogrodami zoologicznymi i właściwymi placówkami naukowymi oraz cyrkami zwierząt drapieżnych i jadowitych groźnych dla życia ludzi bądź zwierząt.
Rozdział 6
Zwierzęta wolno żyjące (dzikie)
Art. 21. Zwierzęta wolno żyjące stanowią dobro ogólnonarodowe i powinny mieć zapewnione warunki rozwoju i swobodnego bytu, z wyjątkiem tych, o których mowa w art. 23 ust. 1.
Art. 22. 1. Zabrania się wchodzenia w posiadanie zwierząt wolno żyjących (dzikich) w celu:
1) preparowania zwłok zwierzęcych,
2) tworzenia kolekcji
- bez zezwolenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, zasady pozyskiwania zwierząt przez preparatorów i kolekcjonerów, zasady ich kontrolowania oraz warunki, sposób i tryb wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Art. 23. 1. Zwierzęta, które stanowią zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka, mogą być zwalczane.
2. Ministrowie: Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody, Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz Polskiego Związku Łowieckiego, określą, w drodze rozporządzenia, warunki, czas i sposoby zwalczania zwierząt, o których mowa w ust. 1.
Rozdział 7
Transport zwierząt
Art. 24. 1. Transport zwierząt odbywa się środkami do tego celu przystosowanymi i jest prowadzony w odpowiednich warunkach, a w szczególności:
1) zwierzęta muszą być prawidłowo ulokowane, a używane uwięzi nie mogą im krępować leżenia i wstawania w czasie transportu,
2) podłogi pojazdów używanych do transportu powinny mieć odpowiednią nawierzchnię, zapewniającą przyczepność kończyn oraz umożliwiającą utrzymanie higieny,
3) środki transportu zwierząt powinny spełniać warunki utrzymania odpowiedniej temperatury, wentylacji, przestrzeni oraz naturalnej pozycji,
4) w trakcie dłuższego transportu zwierzęta muszą mieć zapewnioną odpowiednio często wodę i karmę oraz odpoczynek,
5) zwierzętom chorym lub rannym zapewnia się niezwłocznie pomoc weterynaryjną,
6) zwierzęta wwożone do kraju oraz wywożone za granicę muszą być wiezione najkrótszą drogą i bez zbędnych postojów, a ich odprawa graniczna odbywa się poza kolejnością.
2. Zabrania się:
1) transportu zwierząt w okresie okołoporodowym oraz młodych zwierząt oddzielonych od matek, niezdolnych do przyjmowania stałych pokarmów,
2) przeładunku zwierząt bez odpowiedniego zabezpieczenia.
3. Zwierzęta padłe oraz zwierzęta nie nadające się do dalszego transportu muszą być usunięte na pierwszym postoju.
4. Odpowiedzialność za nieprzestrzeganie zasad i warunków wykonywania transportu, określonych w ust. 1-3, ponosi przewoźnik.
5. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i warunki transportu zwierząt oraz maksymalny czas transportu dla danego gatunku i przedziału wiekowego zwierząt oraz sposób postępowania ze zwierzętami chorymi oraz padłymi.
Art. 25. Prowadzący pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę, obowiązany jest, w miarę możliwości, do zapewnienia mu stosownej pomocy lub zawiadomienia jednej ze służb, o których mowa w art. 33 ust. 3.
Art. 26. 1. Zabrania się przetrzymywania, obrotu oraz przewożenia przez granicę państwa, bez wymaganego zezwolenia, zwierząt, ich części i produktów pochodnych, podlegających ograniczeniom na podstawie umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną.
2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz zwierząt, których przetrzymywanie, obrót i przewożenie podlega ograniczeniom, oraz określi warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Rozdział 8
Zabiegi na zwierzętach
Art. 27. 1. Zabiegi lekarsko-weterynaryjne na zwierzętach są dopuszczalne dla ratowania ich życia lub zdrowia oraz dla koniecznego ograniczenia populacji i mogą być przeprowadzane wyłącznie przez osoby uprawnione.
2. Zabiegi lekarsko-weterynaryjne i zootechniczne wykonywane na zwierzętach lub inne zabiegi wynikające z technologii produkcji, bądź związanych z nią schorzeń, mogą być wykonywane wyłącznie przez osoby uprawnione, z zachowaniem koniecznej ostrożności i oględności, by ograniczyć cierpienie i stres zwierząt.
3. Zabiegi powodujące ból wykonuje się w znieczuleniu ogólnym albo miejscowym, z wyjątkiem tych zabiegów, które według zasad sztuki weterynaryjnej wykonuje się bez znieczulenia.
Rozdział 9
Procedury doświadczalne z użyciem zwierząt
Art. 28. 1. Doświadczenia i testy na zwierzętach są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne do badań naukowych, dydaktyki w szkołach wyższych lub ochrony zdrowia ludzi bądź zwierząt, jeżeli celów tych nie można osiągnąć w inny sposób z powodu braku odpowiednich metod alternatywnych. Osoba, która ma przeprowadzać doświadczenia i testy na zwierzętach, ma obowiązek korzystać z międzynarodowej informacji w danej dziedzinie nauki, by wyeliminować powtarzalność doświadczeń, jeżeli nie są one konieczne.
2. W celu opiniowania doświadczeń i testów, o których mowa w ust. 1, tworzy się Krajową Komisję Etyczną do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, zwaną dalej "Krajową Komisją Etyczną", oraz lokalne, w szczególności międzyuczelniane lub uczelniane, komisje etyczne do spraw doświadczeń na zwierzętach, zwane dalej "lokalnymi komisjami etycznymi".
3. Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych powołuje Krajową Komisję Etyczną, liczącą 15 członków, w skład której wchodzą przedstawiciele nauk biologicznych, medycznych, weterynaryjnych, humanistycznych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
4. Krajowa Komisja Etyczna powołuje lokalne komisje etyczne, liczące od 5 do 15 członków, w skład których wchodzą przedstawiciele nauk biologicznych, medycznych, weterynaryjnych, humanistycznych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
5. Krajowa Komisja Etyczna ustala ogólne zasady funkcjonowania lokalnych komisji etycznych i wydawania przez nie opinii o dopuszczalności przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach oraz rozpatruje odwołania od opinii lokalnych komisji etycznych. Zezwolenie na prowadzenie badań wydaje kierownik placówki upoważnionej do przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach, o której mowa w ust. 8, biorąc pod uwagę w szczególności opinię odpowiedniej komisji etycznej.
6. W obradach Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji etycznych nie mogą uczestniczyć z prawem głosu osoby, których dotyczy wydawana opinia.
7. Zabrania się przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach bez uprzedniego uzyskania pozytywnej opinii lokalnej komisji etycznej.
8. Doświadczenia i testy na zwierzętach mogą być przeprowadzane wyłącznie w wyznaczonych placówkach naukowych szkół wyższych, instytutach naukowo-badawczych, jednostkach Polskiej Akademii Nauk, urzędowych laboratoriach weterynaryjnych oraz placówkach produkujących leki i biopreparaty, przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje oraz indywidualne zezwolenie wydane przez kierownika właściwej placówki naukowej.
9. Procedura doświadczeń i testów przeprowadzanych na zwierzętach musi być zgodna z opinią lokalnej komisji etycznej, o której mowa w ust. 7, i podlega kontroli.
Art. 29. 1. Do doświadczeń i testów należy używać zwierząt umożliwiających uzyskanie celu naukowego lub diagnostycznego, głównie pochodzących z hodowli, o których mowa w ust. 2.
2. Hodowlę zwierząt laboratoryjnych można prowadzić po uzyskaniu zezwolenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
3. Zwierzęta przetrzymywane w zwierzętarniach muszą mieć zagwarantowane odpowiednie dla gatunku warunki utrzymania, możliwość ruchu, dostateczne zaopatrzenie w karmę i wodę oraz opiekę zapewniającą dobre samopoczucie i zdrowie.
4. Minister Edukacji Narodowej oraz Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z ministrami nadzorującymi placówki, o których mowa w art. 28 ust. 8, określą, w drodze rozporządzenia, warunki, jakim powinny odpowiadać hodowle zwierząt laboratoryjnych, oraz warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2.
Art. 30. 1. Doświadczenia powodujące ból lub inne cierpienie należy przeprowadzać w znieczuleniu ogólnym albo miejscowym i tylko raz na tym samym zwierzęciu, chyba że natura doświadczenia wymaga jego powtórzenia. Tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy dobro nauki tego wymaga, można dokonać doświadczenia bez znieczulenia.
2. Doświadczenia i prace badawcze, o których mowa w ust. 1, wymagają każdorazowej zgody właściwej lokalnej komisji etycznej.
3. Zwierzę o wyższym rozwoju czynności psychicznych poddane doświadczeniu, zdolne do życia, powinno być leczone i przekazane w miejsce umożliwiające mu dalszą egzystencję.
4. Zwierzę poddane doświadczeniu, w wyniku którego nastąpiła rozległa interwencja chirurgiczna, a natura doświadczenia nie wymaga utrzymania go przy życiu i poddania leczeniu, uśmierca się przed przebudzeniem z narkozy.
Art. 31. Zabrania się:
1) pozbawiania zwierząt używanych do doświadczeń zdolności wydawania głosu,
2) przeprowadzania na zwierzętach testów środków kosmetycznych oraz testów środków higienicznych, jeżeli dostępne są metody alternatywne,
3) przeprowadzania dla celów dydaktycznych doświadczeń na zwierzętach, powodujących ich zbędne cierpienie, jeżeli cel ten można osiągnąć w inny sposób.
Art. 32. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi:
1) wykaz placówek naukowych uprawnionych do przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach,
2) szczegółowe zasady powoływania, organizację, działalność oraz finansowanie Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji etycznych, o których mowa w art. 28 ust. 3 i 4,
3) warunki oraz tryb wydawania i cofania uprawnień do wykonywania doświadczeń na zwierzętach oraz kwalifikacje osób kierujących doświadczeniami,
4) szczegółowe warunki przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach oraz sposób i tryb ich kontrolowania,
5) sposób prowadzenia rejestru zwierząt laboratoryjnych oraz dokumentacji doświadczeń na tych zwierzętach,
6) warunki bytowe w hodowlach zwierząt laboratoryjnych i zwierzętarniach.
Rozdział 10
Uśmiercanie zwierząt
Art. 33. 1. Uśmiercanie zwierząt może być uzasadnione wyłącznie:
1) potrzebą gospodarczą,
2) względami humanitarnymi,
3) koniecznością sanitarną,
4) nadmierną agresywnością, powodującą bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego,
5) potrzebami nauki, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 9.
2. Jeżeli zachodzą przyczyny, o których mowa w ust. 1 pkt 2-5, zwierzę może być uśmiercone za zgodą właściciela, a w braku jego zgody, na podstawie orzeczenia lekarza weterynarii. Ustalenie właściciela i uzyskanie jego zgody nie dotyczy zwierząt chorych na choroby zwalczane z urzędu.
3. W przypadku konieczności bezzwłocznego uśmiercenia, w celu zakończenia cierpień zwierzęcia, potrzebę jego uśmiercenia stwierdza lekarz weterynarii, inspektor Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub innej organizacji o podobnym statutowym celu działania, funkcjonariusz Policji, straży miejskiej lub gminnej, Straży Granicznej, pracownik Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnik Państwowej Straży Łowieckiej, strażnik łowiecki lub strażnik Państwowej Straży Rybackiej.
4. W sytuacji, o której mowa w ust. 3, dopuszczalne jest użycie broni palnej przez osobę uprawnioną.
Art. 34. 1. Zwierzę kręgowe w ubojni może zostać uśmiercone tylko po uprzednim pozbawieniu świadomości przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.
2. Pomieszczenie poczekalni przedubojowej powinno być izolowane akustycznie i oddzielone przegrodą od pomieszczenia przeznaczonego do pozbawiania świadomości. Podobnie powinno być oddzielone pomieszczenie przeznaczone do pozbawiania świadomości od pomieszczeń, w których dokonuje się wykrwawiania oraz dalszych czynności obróbki poubojowej.
3. W uboju domowym zwierzęta kopytne mogą być uśmiercane tylko po uprzednim ich pozbawieniu świadomości przez przyuczonego ubojowca.
4. Zabrania się:
1) uśmiercania zwierząt w okresie okołoporodowym, z wyjątkiem potrzeb badań naukowych,
2) uśmiercania zwierząt kręgowych przy udziale dzieci lub w ich obecności,
3) wytrzewiania (patroszenia), oparzania, zdejmowania skóry, wędzenia i oddzielania części zwierząt stałocieplnych, przed ustaniem odruchów oddechowych i mięśniowych.
5. Wymogów określonych w ust. 1 i 3 nie stosuje się przy poddawaniu zwierząt szczególnym sposobom uboju przewidzianym przez obrządki religijne.
6. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, kwalifikacje osób uprawnionych do zawodowego uboju, dopuszczalne metody uśmiercania zwierząt stosownie do gatunku oraz organy uprawnione do kontroli działalności osób, które zawodowo trudnią się ubojem zwierząt lub dokonują uboju w ramach działalności hodowlanej bądź gospodarczej.
Rozdział 11
Przepisy karne
Art. 35. 1. Kto zabija zwierzę z naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art. 33 lub art. 34 ust. 1-4 albo znęca się nad nim w sposób określony w art. 6 ust. 2,
podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa ze szczególnych okrucieństwem,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności albo grzywny.
3. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1, sąd może orzec przepadek zwierzęcia, a w razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd orzeka przepadek zwierzęcia
- jeżeli sprawca jest jego właścicielem.
4. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub 2, sąd może orzec wobec sprawcy zakaz wykonywania określonego zawodu, prowadzenia określonej działalności lub wykonywania czynności wymagających zezwolenia, które są związane z wykorzystywaniem zwierząt lub oddziaływaniem na nie, a także może orzec przepadek narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa oraz przedmiotów pochodzących z przestępstwa.
5. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub 2, sąd może orzec nawiązkę w wysokości od 25 zł do 2.500 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo na inny cel związany z ochroną zwierząt, wskazany przez sąd.
Art. 36. 1. Kto narusza zakaz, o którym mowa w art. 20,
podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
2. Kto narusza zakaz, o którym mowa w art. 26 ust. 1,
podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
3. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd może orzec:
1) przepadek narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa oraz przedmiotów pochodzących z przestępstwa,
2) przepadek albo odesłanie zwierzęcia do państwa eksportującego na koszt właściciela.
4. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd może orzec nawiązkę w wysokości od 25 zł do 2.500 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo na inny cel związany z ochroną zwierząt, wskazany przez sąd.
Art. 37. 1. Kto narusza nakazy albo zakazy określone w art. 9, art. 12 ust. 1-6, art. 13 ust. 1, art. 14, art. 15 ust. 1-5, art. 16, art. 17 ust. 1-7, art. 18, art. 19, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 1-3, art. 25, art. 27, art. 28 ust. 1 i 7-9, art. 29 ust. 1-3, art. 30 i w art. 31,
podlega karze aresztu albo grzywny.
2. Usiłowanie, podżeganie i pomocnictwo do czynu określonego w ust. 1 jest karalne.
3. W razie ukarania za wykroczenie, o którym mowa w ust. 1, można orzec przepadek narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia oraz przedmiotów z niego pochodzących, jak również można orzec przepadek zwierzęcia.
4. W razie popełnienia wykroczenia, o którym mowa w ust. 1, można orzec nawiązkę w wysokości do 1.000 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo na inny cel związany z ochroną zwierząt.
Art. 38. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb i zasady wykonania orzeczenia o przepadku zwierzęcia.
Art. 39. 1. W sprawach o przestępstwa określone w art. 35 ust. 1 i 2, jeżeli nie działa pokrzywdzony, prawa pokrzywdzonego może wykonywać Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, organizacje społeczne, których statutowym celem jest ochrona zwierząt, uprawnione do działania określonego w ust. 1.
Art. 40. Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, mogą współdziałać z właściwymi instytucjami państwowymi i samorządowymi w ujawnianiu oraz ściganiu przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie.
Rozdział 12
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 41. W ustawie z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. Nr 12, poz. 114, z 1981 r. Nr 24, poz. 124, z 1982 r. Nr 16, poz. 125, z 1983 r. Nr 6, poz. 35 i Nr 44, poz. 203, z 1984 r. Nr 54, poz. 275, z 1985 r. Nr 14, poz. 60 i Nr 23, poz. 100, z 1986 r. Nr 39, poz. 193, z 1988 r. Nr 20, poz. 135 i Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 34, poz. 180, z 1990 r. Nr 51, poz. 297, Nr 72, poz. 422 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 75, poz. 332 i Nr 91, poz. 408, z 1992 r. Nr 24, poz. 101, z 1994 r. Nr 123, poz. 600, z 1995 r. Nr 6, poz. 29 i Nr 60, poz. 310 oraz z 1997 r. Nr 54, poz. 349, Nr 60, poz. 369, Nr 85, poz. 539, Nr 98, poz. 602, Nr 104, poz. 661 i Nr 106, poz. 677) skreśla się art. 62.
Art. 42. Do czasu wydania przepisów wykonawczych do ustawy, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą.
Art. 43. Traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 1932 r. Nr 42, poz. 417, z 1969 r. Nr 13, poz. 95, z 1971 r. Nr 12, poz. 115 i z 1997 r. Nr 88, poz. 554).
Art. 44. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że przepis art. 12 ust. 4 oraz art. 34 ust. 3 w zakresie wykonywania uboju przez przyuczonego ubojowca wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.</LI>

</LIST>